بسیاری از بیماران با شکایت دردهای مزمن یا حاد در ناحیه شکم به متخصصین گوارش مراجعه میکنند. پس از انجام آزمایشهای متعدد، سونوگرافی و آندوسکوپی، نتیجه اغلب «سالم بودن ارگانهای داخلی» است. اما درد همچنان باقیست! حقیقت این است که در بسیاری از این موارد، مقصر اصلی نه معده یا روده، بلکه ستون فقرات و اعصاب محیطی است. در این مقاله، به بررسی این دردهای ارجاعی میپردازیم.
درد ارجاعی زمانی ایجاد میشود که منشأ درد در نقطهای از بدن باشد، اما مغز آن را در ناحیه دیگری احساس کند. به همین دلیل ممکن است آسیب یا فشار روی اعصاب ستون فقرات به صورت درد در شکم ظاهر شود، در حالی که هیچ مشکل گوارشی وجود ندارد.
این وضعیت به دلیل ارتباط مسیرهای عصبی در نخاع رخ میدهد و تشخیص آن نیازمند معاینه دقیق توسط متخصص درد است.
برخی علائم میتوانند احتمال منشأ عصبی یا اسکلتی درد شکم را افزایش دهند، از جمله:
وجود این علائم لزوماً به معنای بیماری ستون فقرات نیست، اما بررسی توسط متخصص درد را ضروری میکند.
گاهی بیرونزدگی دیسک روی ریشههای عصبی فشار وارد میکند. این اعصاب به دیواره شکم نیز عصبدهی دارند و در نتیجه بیمار درد را در شکم احساس میکند.
یکی از علل کمتر شناختهشده درد مزمن شکم، گیر افتادن اعصاب دیواره شکم بین لایههای عضلانی است. این مشکل معمولاً با درد موضعی و حساسیت شدید هنگام لمس همراه است.
تغییرات ناشی از افزایش سن یا ساییدگی مهرهها میتواند باعث تحریک اعصاب حسی و ایجاد درد منتشر در ناحیه شکم شود.
در کلینیک تخصصی درد، ما از رویکرد چندمرحلهای استفاده میکنیم:
به جای حدس و گمان، از معاینات فیزیکی دقیق عصبی و در صورت لزوم، تصویربرداریهای پیشرفته و بلوکهای تشخیصی برای شناسایی عصب درگیر استفاده میکنیم.
هدف ما حذف درد با کمترین تهاجم است:
پروفسور دکتر سیروس مومنزاده با سالها تجربه در درمانهای فوقتخصصی درد، بر این باورند که هیچ بیماری نباید با درد مزمن زندگی کند. تمرکز ما بر:
تشخیص صحیح، مهمترین مرحله درمان است. متخصص درد علاوه بر بررسی سوابق پزشکی، معاینه دقیق ستون فقرات و اعصاب را انجام میدهد. در صورت نیاز نیز از تصویربرداریهایی مانند MRI یا بلوکهای تشخیصی اعصاب برای مشخص شدن منبع اصلی درد استفاده میشود.
اگر درد شکم شما هفتهها یا ماهها ادامه دارد، اما بررسیهای گوارشی علت مشخصی را نشان ندادهاند، بهتر است احتمال منشأ عصبی نیز بررسی شود. تشخیص بهموقع میتواند از مصرف داروهای غیرضروری، انجام آزمایشهای تکراری و حتی جراحیهای غیرلازم جلوگیری کند.
همه دردهای شکم ناشی از بیماریهای معده یا روده نیستند. در برخی افراد، ستون فقرات، دیسکها یا اعصاب محیطی عامل اصلی درد هستند. به همین دلیل، زمانی که نتایج بررسیهای گوارشی طبیعی است اما درد ادامه دارد، ارزیابی توسط متخصص درد میتواند به شناسایی علت واقعی و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
