درد پا یکی از شایعترین علائمی است که افراد در سنین مختلف تجربه میکنند. این درد میتواند از مفاصل، عضلات، اعصاب یا عروق خونی منشأ بگیرد و در صورت بیتوجهی، به یک مشکل مزمن و آزاردهنده تبدیل شود. درد پا همیشه یک مشکل ساده نیست و گاهی میتواند نشانهای از یک بیماری زمینهای مهم باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
در بسیاری از منابع پزشکی، درد نواحی مختلف پا مانند کف پا، مچ، زانو یا لگن بهصورت جداگانه بررسی میشود. در این مقاله، منظور از درد پا، دردی است که در هر نقطهای از اندام تحتانی، از کشاله ران تا مچ پا (بهجز مفصل ران و کف پا) احساس شود.
درد پا ممکن است بهصورت حاد (کوتاهمدت) یا مزمن (بلندمدت) بروز کند و شدت آن از خفیف تا شدید متغیر باشد. معمولاً شدت درد با مقیاس عددی توسط پزشک ارزیابی میشود.
علل درد پا بسیار متنوع هستند و بسته به منشأ ایجادکننده، در چند گروه اصلی دستهبندی میشوند.
یکی از شایعترین دلایل درد پا، آسیبهایی است که در اثر ورزش، فعالیتهای بدنی شدید، زمینخوردن یا تصادفات ایجاد میشود. به این نوع آسیبها در پزشکی «تروما» گفته میشود. در این موارد معمولاً عامل ایجاد درد مشخص است و روند درمان بر اساس نوع آسیب تعیین میشود.
آسیبهای اسکلتی ـ عضلانی مرتبط با ورزش شامل موارد زیر هستند:
آسیب ناشی از استفاده بیشازحد از عضلات
ضربه مستقیم به اندام (ترومای بلانت)
شکستگی یا دررفتگی مفاصل
رگبهرگ شدن یا کشیدگی شدید عضلات و رباطها
از دیدگاه پزشکی، درد ساق پا معمولاً در سه دسته اصلی قرار میگیرد:
مشکلات عصبی میتوانند باعث درد، سوزش، گزگز یا بیحسی در پا شوند. مهمترین آنها عبارتاند از:
نوروپاتی (آسیب یا اختلال عملکرد عصب)
سندرم پای بیقرار
گیر افتادن یا تحت فشار قرار گرفتن عصب
درد عصب سیاتیک که معمولاً از ناحیه کمر به پا انتشار پیدا میکند
این گروه از شایعترین علل درد پا هستند و معمولاً با حرکت یا فعالیت بدنی تشدید میشوند:
آرتروز مفاصل زانو یا مچ پا
کشیدگی یا پارگی عضلات، تاندونها و رباطها
گرفتگیهای شبانه عضلات
سندرم کمپارتمان مزمن (افزایش فشار داخل عضلات)
سندرم فشاری استخوان درشتنی (تیبیا)
شکستگیهای فشاری ناشی از فعالیت مداوم
مشکلات گردش خون نیز میتوانند عامل درد پا باشند، بهویژه در افراد مسن یا کسانی که سابقه بیماریهای عروقی دارند:
لنگیدن متناوب (کلودیکیشن) ناشی از بیماری عروق محیطی
ترومبوز ورید عمقی (لخته شدن خون در وریدهای عمقی پا)
این نوع دردها معمولاً با راه رفتن تشدید میشوند و در برخی موارد با تورم یا تغییر رنگ پا همراه هستند.
برای تشخیص دقیق علت درد پا، پزشک ابتدا با پرسش درباره سابقه درد، زمان شروع، شدت و عوامل تشدیدکننده آن اطلاعات لازم را جمعآوری میکند. سپس معاینه بالینی انجام میشود که شامل بررسی محل درد، نبض پا، میزان تورم، وجود ادم و تغییرات دمایی پوست است.
در صورت نیاز، از روشهای تصویربرداری برای تشخیص دقیقتر استفاده میشود، از جمله:
سونوگرافی (اولتراسوند)
رادیوگرافی (اشعه ایکس)
سیتیاسکن
امآرآی
اسکن استخوان
انتخاب نوع آزمایش به علائم بالینی و نظر پزشک بستگی دارد.
درد پا میتواند دلایل ساده یا پیچیدهای داشته باشد و از یک کشیدگی عضلانی خفیف تا مشکلات عصبی یا عروقی جدی متغیر باشد. تشخیص زودهنگام و مراجعه به پزشک نقش مهمی در جلوگیری از مزمن شدن درد و بروز عوارض جدی دارد. در صورتی که درد پا شدید، مداوم یا همراه با علائمی مانند تورم، بیحسی یا تغییر رنگ پوست باشد، پیگیری پزشکی ضروری است.
