نوروپاتی به گروهی از اختلالات عصبی گفته میشود که بهدلیل اختلال عملکرد اعصاب، علائمی مانند درد، گزگز و بیحسی ایجاد میکنند. نوروپاتی دیابتی نوعی نوروپاتی است که در زمینه دیابت و بدون وجود علت دیگری بروز میکند.
نوروپاتیهای دیابتی بیماریهایی پیچیده و متنوع هستند که بخشهای مختلف سیستم عصبی را درگیر میکنند. این بیماری ناشی از تخریب سلولهای عصبی است و بیشتر اعصاب حسی و خودکار و به میزان کمتری اعصاب حرکتی را تحت تأثیر قرار میدهد.
بر اساس گزارش سازمان جهانی سلامت، تعداد بیماران دیابتی از 150 میلیون نفر در سال 2000 به حدود 366 میلیون نفر تا سال 2030 خواهد رسید. حدود 56٪ از بیماران مبتلا به نوروپاتی دیابتی دچار درد میشوند که کیفیت زندگی آنها را کاهش میدهد.
شیوع درد پا بین 6 تا 27 درصد است و بروز بیماری در زنان و مردان تفاوتی ندارد. نوروپاتی دیابتی در دیابت نوع 2 شایعتر از دیابت نوع 1 است.
با افزایش مدت ابتلا به دیابت، شیوع نوروپاتی نیز بیشتر میشود. در دیابت نوع 2، شیوع بیماری پس از 10 سال از 8٪ به 42٪ میرسد. بهطور میانگین، سالانه از هر 100 بیمار:
به نوروپاتی دیابتی مبتلا میشوند.
مهمترین عوامل خطر شامل:
سایر عوامل خطر:
همچنین عوامل ژنتیکی نقش مهمی دارند و بیش از نیمی از بیماران سابقه خانوادگی نوروپاتی دیابتی دارند.
افزایش طولانیمدت قند خون باعث تجمع قند در سلولهای عصبی میشود. این موضوع طی فرآیندهای بیوشیمیایی منجر به:
همچنین ضخیم شدن دیواره عروق کوچک و کاهش جریان خون باعث تخریب تدریجی اعصاب میشود. ابتدا شاخههای انتهایی اعصاب حسی آسیب میبینند و با گذشت زمان، بخشهای مرکزی آنها نیز درگیر میشوند. کاهش مواد ترمیمکننده عصبی در بیماران دیابتی، خطر بروز نوروپاتی را افزایش میدهد.
شایعترین نوع نوروپاتی دیابتی، نوروپاتی محیطی حسی مزمن است که حدود 80٪ موارد را شامل میشود. درد معمولاً:
علائم شایع شامل درد سوزشی، گزگز، احساس برقگرفتگی، درد برنده، بیحسی و خارش عمقی است و اغلب در شبها تشدید میشود. درگیری دستها کمتر شایع است.
در معاینه، کاهش حس درد، دما، فشار و لرزش و کاهش رفلکس مچ پا دیده میشود. در موارد شدید، اختلال در راه رفتن ایجاد میشود. درگیری سیستم عصبی خودکار میتواند باعث خشکی پوست، تغییر دمای پوست و برجسته شدن عروق پا شود.
استاندارد طلایی تشخیص این بیماری بررسی هدایت عصبی است.
اختلال سیستم عصبی خودکار در دیابت طولکشیده شایع است و اغلب برگشتناپذیر میباشد. علائم آن شامل:
اختلال اعصاب مرکزی بیشتر در دیابت نوع 2 دیده میشود و بهصورت درد و ضعف غیرقرینه رانها بروز میکند.
هدف درمان:
کنترل دقیق قند خون مؤثرترین روش پیشگیری و کند کردن پیشرفت بیماری است و میتواند خطر ابتلا به نوروپاتی دیابتی را تا 76٪ کاهش دهد. ورزش منظم، کنترل وزن و چربی خون نقش مهمی دارند.
نوروماجولیشن روشی درمانی است که در آن با تحریک الکتریکی عصب توسط الکترود، عملکرد عصب تنظیم شده و به حالت طبیعی بازمیگردد. در این روش، الکترودها در کنار نخاع یا اعصاب محیطی قرار میگیرند و توسط یک مولد جریان الکتریکی قابل ایمپلنت در بدن تغذیه میشوند.
نوروماجولیشن یکی از روشهای نوین درمان دردهای ناشی از نوروپاتی دیابتی (DPN) است. مطالعات نشان دادهاند که کاهش درد در بیماران تحت درمان با این روش، بیشتر از بیمارانی بوده است که فقط درمان دارویی دریافت کردهاند. همچنین این روش نسبت به درمان دارویی، بهبود بیشتری در عملکرد حسی بیماران ایجاد میکند.
