فتق مغبنی یکی از شایعترین انواع فتق است که در ناحیه کشاله ران ایجاد میشود. این وضعیت زمانی رخ میدهد که بخشی از روده یا بافت چربی از طریق یک نقطه ضعیف در دیواره شکمی بیرون بزند. فتق مغبنی میتواند در هر سنی رخ دهد و دلایل مختلفی مانند ضعف مادرزادی دیواره شکمی، بلند کردن اجسام سنگین، سرفههای مزمن یا یبوست مزمن دارد. در این مقاله به بررسی علل، علائم، روشهای تشخیص، درمان و پیشگیری از فتق مغبنی میپردازیم.
فتق مغبنی میتواند به دلایل متعددی ایجاد شود که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ضعف مادرزادی: برخی افراد با نقاط ضعیف در دیواره شکمی متولد میشوند که احتمال فتق را افزایش میدهد.
افزایش فشار داخل شکم: بلند کردن اجسام سنگین، سرفههای مزمن (بهویژه در افراد سیگاری)، یبوست مزمن و زور زدن هنگام دفع مدفوع فشار داخل شکم را بالا میبرد و خطر فتق را افزایش میدهد.
چاقی و اضافه وزن: وزن بیشتر باعث فشار روی دیواره شکمی میشود و احتمال بروز فتق را بالا میبرد.
حاملگی: افزایش فشار داخل شکم در زنان باردار میتواند فتق مغبنی ایجاد کند.
افزایش سن: با بالا رفتن سن، عضلات و بافتها ضعیفتر شده و احتمال فتق بیشتر میشود.
سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی: اگر یکی از اعضای خانواده فتق مغبنی داشته باشد، خطر ابتلا افزایش مییابد.
علائم فتق مغبنی ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد، اما شایعترین آنها عبارتند از:
برآمدگی در کشاله ران: این برآمدگی معمولاً هنگام ایستادن یا فعالیت شدید برجستهتر و در حالت خوابیده کاهش مییابد.
درد یا ناراحتی: احساس درد، فشار یا ناراحتی در ناحیه کشاله ران که با فعالیت بدنی یا سرفه تشدید میشود.
احساس سنگینی یا کشیدگی: برخی افراد احساس سنگینی در ناحیه کشاله ران دارند.
تورم و درد در اطراف بیضهها: در مردان، فتق میتواند تا کیسه بیضه گسترش یابد و باعث درد و تورم شود.
فتق مغبنی معمولاً با روشهای زیر تشخیص داده میشود:
معاینه فیزیکی: پزشک با مشاهده و لمس برآمدگی میتواند وجود فتق را تشخیص دهد.
سونوگرافی: در مواردی که تشخیص با معاینه دشوار است، سونوگرافی به تایید فتق کمک میکند.
MRI یا سیتیاسکن: در موارد پیچیده، این روشها برای بررسی دقیقتر فتق استفاده میشوند.
درمان غیرجراحی: استفاده از کمربندهای حمایتی میتواند علائم را کاهش دهد، اما درمان دائمی محسوب نمیشود.
جراحی باز: پزشک با ایجاد برش در کشاله ران، بافت فتق را به جای خود بازگردانده و دیواره ضعیف شده را تقویت میکند.
جراحی لاپاروسکوپی: روش کمتهاجمی که با برشهای کوچک و استفاده از دوربین فتق را ترمیم میکند. دوران نقاهت کوتاهتر است.
در صورت عدم درمان، فتق مغبنی میتواند عوارض جدی ایجاد کند:
گیر افتادن فتق: بافت فتق در دیواره شکم گیر کرده و نیاز به درمان فوری دارد.
انسداد روده: در صورت گرفتار شدن روده، مشکلات گوارشی شدید ایجاد میشود.
سیاه شدن بافت (نکروز): قطع جریان خون به فتق باعث نکروز و نیاز به جراحی اورژانسی میشود.
برخی اقدامات میتواند خطر بروز فتق را کاهش دهد:
اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین یا استفاده از تکنیکهای صحیح هنگام بلند کردن بار.
حفظ وزن سالم و رژیم غذایی متعادل.
پیشگیری از یبوست با مصرف فیبر و آب کافی.
تقویت عضلات شکم با ورزش مناسب.
ترک سیگار برای کاهش سرفههای مزمن و فشار داخل شکم.
فتق مغبنی یک مشکل شایع است که با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب قابل کنترل است. جراحی اغلب بهترین گزینه درمانی است، اما پیشگیری از طریق سبک زندگی سالم، حفظ وزن مناسب و مراقبت از عضلات شکم نیز اهمیت زیادی دارد.
