بیماریهای خودایمنی گروهی از اختلالات هستند که در آنها سیستم ایمنی به اشتباه بافتهای سالم بدن را هدف قرار میدهد. نتیجه این واکنش نابجا، التهاب مزمن، تخریب بافتها و درد پایدار جسمی است؛ دردهایی که اغلب چندبعدی، عمیق و مقاوم به درمانهای ساده هستند.
مهمترین دلایل درد شامل موارد زیر است:
التهاب مزمن مفاصل و بافتها
درگیری اعصاب محیطی و مرکزی
آسیب عضلات، رباطها و فاشیا
اختلال در ترمیم طبیعی بدن
افزایش حساسیت سیستم عصبی به درد
این عوامل باعث میشوند بیمار حتی با تحریکهای خفیف، درد شدیدی را تجربه کند.
۱. درد مفصلی
درد، تورم و خشکی صبحگاهی
شایع در روماتیسم مفصلی، لوپوس، اسپوندیلیت
محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی
۲. درد عضلانی
درد منتشر یا عمقی عضلات
احساس خستگی شدید و ضعف
شایع در فیبرومیالژیا و میوزیتها
۳. درد عصبی
سوزش، گزگز، تیرکشیدن
درگیری اعصاب محیطی
شایع در مولتیپل اسکلروزیس (MS) و لوپوس
۴. درد ستون فقرات
درد گردن، پشت و کمر
خشکی مزمن و دردهای التهابی
درد در استراحت بدتر میشود و با حرکت بهتر میشود
روماتیسم مفصلی (RA)
لوپوس سیستمیک (SLE)
فیبرومیالژیا
اسپوندیلیت آنکیلوزان
مولتیپل اسکلروزیس (MS)
پسوریازیس مفصلی
واسکولیتها
بسیاری از بیماران با وجود درد شدید:
MRI و آزمایشهای اولیه طبیعی دارند
علائمشان متغیر و غیرقابل پیشبینی است
درد آنها با استرس و خستگی تشدید میشود
به همین دلیل، بعضی بیماران سالها بدون تشخیص دقیق باقی میمانند.
استرس مزمن میتواند:
سیستم ایمنی را تحریکتر کند
التهاب را افزایش دهد
شدت درد و دفعات عود بیماری را بیشتر کند
بنابراین، درمان دردهای خودایمنی تنها دارویی نیست و نیاز به نگاه جامع دارد.
در کلینیکهای دردشناسی، تمرکز بر درمان چندبعدی و فردمحور است که شامل موارد زیر میشود:
کنترل التهاب
کاهش حساسیت عصبی
بهبود عملکرد عضلات و فاشیا
مدیریت استرس و درد روانتنی
استفاده از روشهای مکمل غیرتهاجمی (مانند لیزردرمانی در موارد منتخب)
هدف: تنها کاهش درد نیست؛ بلکه بازگرداندن کیفیت زندگی بیمار است.
دردهای ناشی از بیماریهای خودایمنی، دردهایی پیچیده، مزمن و فراتر از یک مشکل ساده جسمی هستند.
تشخیص درست، نگاه جامع به بدن و ذهن، و انتخاب درمان مناسب میتواند مسیر زندگی بیمار را به طور چشمگیری بهبود بخشد.
