ارتوکین تراپی و پی‌آرپی (پلاسمای غنی از پلاکت)

ارتوکین تراپی و پی‌آرپی دو روش مؤثر در پزشکی بازساختی برای کاهش درد، کنترل التهاب و تسریع ترمیم بافت هستند. ارتوکین با مهار مسیرهای التهابی (IL‑1) در آرتروز و دردهای مزمن مفصلی مؤثر است؛ پی‌آرپی با فاکتورهای رشد پلاکتی، ترمیم تاندون‌ها و عضلات را سرعت می‌دهد. انتخاب بین این دو به نوع مشکل، شدت التهاب و نظر پزشک بستگی دارد.

ارتوکین تراپی چیست؟

• تعریف: ارتوکین تراپی روشی تخصصی است که با استفاده از پروتئین‌های ضدالتهاب مشتق از خون بیمار، التهاب و درد مفصلی را کاهش می‌دهد.
• سازوکار: محور اصلی، مهار مسیر التهابی مرتبط با اینترلوکین‑1 است. خون بیمار گرفته می‌شود، در محیط آزمایشگاهی پردازش می‌گردد تا غلظت آنتاگونیست‌های IL‑1 و پروتئین‌های ضدالتهاب افزایش یابد؛ سپس سرم غنی‌شده به مفصل یا بافت هدف تزریق می‌شود.
• کاربرد شاخص: آرتروز و التهاب‌های مزمن مفصلی، کاهش درد و بهبود عملکرد.

پی‌آرپی (پلاسمای غنی از پلاکت) چیست؟

• تعریف: پی‌آرپی تزریق پلاسمای غنی از پلاکتِ خودِ بیمار برای تحریک ترمیم و بازسازی بافت است.
• سازوکار: خون گرفته می‌شود، با سانتریفیوژ پلاکت‌ها جدا و تغلیظ می‌گردند؛ پلاسمای غنی از پلاکت‌ها حاوی فاکتورهای رشد (مانند PDGF, TGF‑β, VEGF) است که تکثیر سلولی، سنتز کلاژن و آنژیوژنز را تحریک می‌کند.
• کاربرد شاخص: ترمیم تاندون‌ها، رباط‌ها و عضلات، برخی آسیب‌های ورزشی و کاربردهای زیبایی مانند جوانسازی پوست.

تفاوت‌های کلیدی ارتوکین تراپی و پی‌آرپی

1. مکانیزم اثر

• ارتوکین: تمرکز بر ضدالتهاب و مهار مسیر IL‑1؛ مناسب درد و التهاب مزمن (خصوصاً آرتروز).
• پی‌آرپی: تمرکز بر بازسازی بافت از طریق فاکتورهای رشد؛ مناسب آسیب‌های بافت نرم و ترمیم ساختاری.

2. هدف درمان

• ارتوکین: کاهش التهاب، تورم و درد؛ بهبود دامنه حرکتی مفصل.
• پی‌آرپی: تسریع ترمیم و بازسازی؛ تقویت کلاژن و کیفیت بافت‌های نرم.

3. آماده‌سازی و اجرای درمان

• ارتوکین: پردازش آزمایشگاهی پیشرفته برای تولید سرم با غلظت بالای پروتئین‌های ضدالتهاب؛ ممکن است به چند جلسه برنامه‌ریزی‌شده نیاز باشد.
• پی‌آرپی: جداسازی پلاکت‌ها با سانتریفیوژ؛ فرآیند ساده‌تر و اجرای سریع‌تر در کلینیک.

مزایا

• مزایای ارتوکین

  • کاهش مؤثر التهاب و درد مزمن مفصلی (به‌ویژه آرتروز)
  • استفاده از فرآورده‌های مشتق از خون خود بیمار؛ ریسک پایین حساسیت
  • بهبود عملکرد مفصل و کاهش نیاز به داروهای ضدالتهاب

• مزایای پی‌آرپی

  • تسریع ترمیم و بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده
  • کاهش احتمال واکنش آلرژیک (خودمشتق)
  • کاربرد گسترده در آسیب‌های ورزشی و تقویت کلاژن بافت‌های نرم

معایب

• معایب ارتوکین

  • نیاز به پردازش آزمایشگاهی و افزایش هزینه
  • زمان‌بر بودن آماده‌سازی و احتمال چندجلسه‌ای بودن
  • نتایج وابسته به شرایط بیمار (سن، شدت التهاب، وضعیت عمومی)

• معایب پی‌آرپی

  • اثر مستقیم محدود بر التهاب‌های شدید
  • نیاز احتمالی به تزریق‌های تکراری برای نتیجه مطلوب
  • هزینه می‌تواند قابل‌توجه باشد بسته به پروتکل و مرکز درمانی

موارد کاربرد

• ارتوکین تراپی

  • آرتروز زانو، لگن و سایر مفاصل
  • التهاب‌های مزمن مفصلی و دردهای مقاوم به درمان‌های مرسوم

• پی‌آرپی

  • آسیب‌های ورزشی: کشیدگی عضله، پارگی جزئی تاندون، دردهای تاندونی
  • صدمات بافت نرم: تاندون‌ها، رباط‌ها و عضلات
  • جوانسازی پوست و بهبود کیفیت بافت در برخی کاربردهای زیبایی

انتخاب بین ارتوکین و پی‌آرپی

• اگر مشکل اصلی شما التهاب مزمن و آرتروز است، ارتوکین تراپی معمولاً گزینه مناسب‌تری است.
• اگر هدف، ترمیم سریع‌تر بافت‌های آسیب‌دیده (تاندون/عضله/رباط) است، پی‌آرپی انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.
• تصمیم نهایی باید بر اساس ارزیابی بالینی، شدت علائم، تصویربرداری و توصیه پزشک انجام شود؛ گاهی ترکیب یا توالی درمان‌ها نیز مفید است.

جمع‌بندی

ارتوکین تراپی و پی‌آرپی هر دو ستون‌های مهم پزشکی بازساختی‌اند اما اهداف متفاوتی دارند: ارتوکین برای مهار التهاب و درد مزمن مفصلی، پی‌آرپی برای تحریک بازسازی و ترمیم بافت. شناخت تفاوت‌ها و انتخاب درست می‌تواند زمان بهبودی را کوتاه و کیفیت زندگی بیمار را به‌طور چشمگیر بهبود دهد.