بلاک اپیدورال توراسیک با روش میدلاین تحت گاید سونوگرافی

تاریخ انتشار: 11 بهمن 1404
بلاک عصب به معنای ترمیم عصب‌های آسیب دیده می‌باشد که با تزریق در ناحیه عصب صورت می‌گیرد. در برخی موارد داروهای ضد التهاب نیز تزریق...

بلاک عصب به معنای ترمیم عصب‌های آسیب دیده می‌باشد که با تزریق در ناحیه عصب صورت می‌گیرد.

در برخی موارد داروهای ضد التهاب نیز تزریق می‌شود تا التهاب اعصاب کاهش یافته و  فرآیند بهبودی آغاز شود.

آناتومی فضای اپیدورال سینه ای

نخاع در تمام طول ستون فقرات، در داخل مهره‌ها و توسط سه لایه محافظ احاطه شده است.

خارجی‌ترین لایه، دورا (Dura) نام دارد.

به فضای بین این لایه و سطح داخلی مهره‌های ستون فقرات، فضای اپیدورال گفته می‌شود که با بافت چربی و عروق کوچک پر شده است.

در تصاویر زیر، این فضا با هایلایت سبز مشخص شده است.

به دلیل نزدیکی فضای اپیدورال به نخاع، می‌توان برای بلاک اعصاب نخاعی (اعصابی که مستقیماً از نخاع خارج می‌شوند) داروهای بی‌حسی را به داخل این فضا تزریق کرد.

پس از تزریق، دارو به‌صورت موضعی پخش شده و اعصاب نخاعی مجاور را بلاک می‌کند.

در تصاویر زیر این فضا با هایلایت سبز نشان داده شده اسـت:

به دلیل نزدیکی این لایه با نخاع می توان برای انجام بلاک اعصاب نخاعی (اعصابی که مستقیما از نخاع خارج می شوند) از تزریق دارو های بی حسی به داخل این فضا استفاده نمود. بعد از تزریق دارو های بی حسی به این فضا، با پخش شدن موضعی دارو ها اعصاب نخاعی مجاور محل تزریق بلاک می شوند.


برتری‌های تصویربرداری سونوگرافی

در گذشته، بیشتر تزریقات مدیریت درد بر اساس لمس ساختارهای آناتومیک انجام می‌شد.

عیب اصلی این روش‌ها، دقت پایین و احتمال خطا در محل ورود سوزن بود.

امروزه از روش‌های تصویربرداری همزمان مانند فلوروسکوپی، سونوگرافی و CT Scan برای هدایت دقیق سوزن استفاده می‌شود.

مزایای سونوگرافی:

  • مشاهده مستقیم عروق و جلوگیری از تزریق داخل عروقی
  • عدم استفاده از پرتوهای یونیزان
  • ایمنی بالا در خانم‌های باردار
  • امکان انتخاب بهترین مسیر تزریق قبل از شروع پروسیجر

استفاده از تصویربرداری همزمان باعث:

  • افزایش دقت و موفقیت تزریق
  • کاهش عوارض جانبی
  • کاهش میزان داروی مورد نیاز

در افراد با چاقی شدید، به دلیل عبور نامناسب امواج فراصوت از بافت چربی، ممکن است از روش‌های تصویربرداری دیگر استفاده شود.


کاربردها

در روش میدلاین، سوزن از خط وسط ستون فقرات به سمت فضای اپیدورال هدایت می‌شود.

این روش، روش ارجح بلاک اپیدورال سینه‌ای است، اما بسته به شرایط بیمار، روش‌های جایگزین نیز ممکن است انتخاب شوند.

کاربردهای تشخیصی

اگر پس از انجام بلاک، درد بیمار کاهش یابد، نشان می‌دهد که عصب نخاعی بلاک‌شده در انتقال درد نقش داشته است.

در بیماران سرطانی، بلاک اپیدورال موقت می‌تواند برای پیش‌بینی میزان بی‌دردی و اختلال حرکتی قبل از بلاک دائمی استفاده شود.

کاربردهای درمانی

بلاک اپیدورال سینه‌ای در کنترل دردهای زیر مؤثر است:

  • درد بعد از جراحی
  • درد ناشی از تروما
  • هرپس زوستر حاد (زونا)
  • دردهای ناشی از سرطان قفسه سینه و شکم
  • دردهای عروقی مانند سرمازدگی اندام‌ها

در تصویر زیر بیمار مبتلا به هرپس زوستر در ناحیه قفسه سینه نشان داده است:

بیمار مبتلا به هرپس زوستر در ناحیه قفسه سینه


کاربرد در بیماری‌های مزمن

این روش در درمان دردهای مزمن و خوش‌خیم زیر کاربرد دارد:

  • رادیکولوپاتی سینه‌ای
  • درد پس از لامینکتومی سینه‌ای
  • شکستگی مهره‌های سینه‌ای
  • نوروپاتی دیابتی
  • نوروپاتی ناشی از شیمی‌درمانی
  • نورالژی پس از هرپس
  • دیستروفی سمپاتیکی رفلکسی
  • دردهای مزمن شکمی
  • پانکراتیت مزمن

در بیماران مبتلا به سرطان قفسه سینه یا شکم، بلاک اپیدورال به‌ویژه در موارد تهاجم تومور به ستون فقرات بسیار مؤثر است.


موارد منع انجام بلاک

  • اختلالات انعقادی (دارویی یا بیماری‌زا)
  • عفونت محل تزریق یا عفونت سیستمیک
  • ضعف سیستم ایمنی (دیابت، سرطان، ایدز، مصرف طولانی کورتون)

در صورت مصرف داروهای ضدانعقاد، قطع دارو باید فقط با نظر پزشک انجام شود.


نحوه انجام بلاک اپیدورال سینه‌ای (روش میدلاین)

بیمار در حالت نشسته و کمی خم‌شده به جلو قرار می‌گیرد.

سر بیمار روی تکیه‌گاه قرار داده می‌شود تا فاصله بین زوائد خاری مهره‌ها افزایش یابد.

پروب سونوگرافی روی پشت قفسه سینه قرار می‌گیرد و محل ورود سوزن مشخص می‌شود.

سوزن با هدایت تصویربرداری همزمان به سمت فضای اپیدورال پیش برده شده و تزریق انجام می‌شود.


نحوه قرارگیری بیمار و محل قرارگیری پروب سونوگرافی در مراحل مختلف تنظیم پروب سونوگرافی:


زاویه نهایی تصویربرداری سونوگرافی:


تصاویر سونوگرافی نشان دهنده فضای اپیدورال (هایلایت سبز) و مسیر عبور سوزن (فلش های مایل، هایلایت قرمز):


نحوه انجام بلاک:


عوارض جانبی احتمالی و پیشگیری

تمام بیماران پس از تزریق تحت نظر قرار می‌گیرند تا اثربخشی و عوارض احتمالی بررسی شود.

عوارض احتمالی:

  • هماتوم محل تزریق
  • افزایش موقتی درد
  • عفونت (نادر، بیشتر در بیماران با نقص ایمنی)

پیشگیری:

  • استفاده از سوزن نازک
  • فشار یا کمپرس سرد پس از تزریق
  • رعایت کامل اصول استریل
  • هدایت سوزن با سونوگرافی

آسیب به اعصاب نخاعی، تزریق داخل عروقی یا تزریق به فضاهای عمقی‌تر بسیار نادر است (کمتر از ۱٪) و با تصویربرداری همزمان تقریباً قابل پیشگیری است.

کلینیک درد تسکین
پروفسور دکتر سیروس مومن‌زاده، متخصص برجسته درد و بنیان‌گذار کلینیک تخصصی درد تسکین، از پیشگامان درمان‌های نوین و کم‌تهاجمی درد در ایران هستند. ایشان با سال‌ها تجربه علمی و بالینی، به عنوان یکی از چهره‌های شاخص در حوزه مدیریت درد شناخته می‌شوند.

دیدگاه خود را بنویسید